คำศัพท์ประจำสัปดาห์

Vocabs of the Week

คำศัพท์ด้านนโยบายประจำสัปดาห์

Vocabs of The Week

Cross-cutting

‘ครอบคลุมหลายมิติ’ คือการคิดคำนึงอยู่เสมอว่า ประเด็นๆ หนึ่งเชื่อมโยงกับประเด็นอื่นๆ ปัญหาเดียวจึงอาจมีหลายประเด็นทับซ้อนกันอยู่ ดังนั้นวิธีแก้ปัญหาก็จะต้อง ‘cross-cutting’ คือต้องครอบคลุมและเชื่อมโยงหลายประเด็นปัญหาเข้าด้วยกัน เพื่อให้แก้ปัญหาได้อย่างมีประสิทธิภาพ

ตัวอย่าง

สมมติว่านักนโยบายอยากให้คนไร้บ้านมีความมั่นคงในชีวิต ก็ต้องคำนึงถึงหลายปัจจัย ที่ ‘cross-cutting’ กันอยู่ เพราะสภาวะไร้บ้านเป็นทั้งสภาวะทางจิตใจ สภาวะทางเศรษฐกิจ และสภาวะทางสุขภาพ การหาทางออกก็ต้องครอบคลุมผู้มีส่วนได้ส่วนเสียหลายองค์กร เช่น กระทรวงการพัฒนาสังคมและความมั่นคงของมนุษย์ กระทรวงสาธารณสุข และโรงพยาบาล เป็นต้น

Vocabs of The Week

Unpack

หรือ ‘คลี่ออก’ ก็เหมือนกับการรื้อของออกจากกระเป๋า ถ้าเราอยากรู้ว่าในกระเป๋ามีอะไรอยู่บ้าง เราก็ต้องค่อยๆ รื้อออก เช่นเดียวกัน ถ้าเราอยากเข้าใจที่มาที่ไปของเรื่องๆ หนึ่ง เราต้องคลี่ออกมาดูทีละส่วน เพื่อให้เข้าใจอย่างละเอียด

ตัวอย่าง

สมมติว่านักนโยบายกำลังออกนโยบายให้ครูช่วยดูแลสุขภาพจิตนักเรียน แต่สุขภาพจิตนักเรียนกลับไม่ดีขึ้น กรณีแบบนี้เป็นเวลาที่นักนโยบายจะต้องมา ‘unpack’ หรือคลี่นโยบายออกอย่างละเอียด เพื่อสำรวจว่าครูช่วยนักเรียนมากน้อยแค่ไหน ครูมีความรู้และทรัพยากรเพียงพอไหมในการดูแลสุขภาพจิตนักเรียน นโยบายที่ออกไปอยู่บนฐานคิดแบบไหน เป็นต้น

Vocabs of The Week

Deep Dive

คือ ‘การดำดิ่ง’ เปรียบเสมือนการจมดิ่งไปในประเด็นนั้นๆ มันคือการวิเคราะห์ประเด็นหรือปัญหาอย่างเข้มข้นและหนักหน่วง จะเป็นระดับปัจเจกหรือทีมก็ได้ที่ระดมสมองเพื่อแก้ปัญหา หรือระดมไอเดียกันอย่างจริงจัง

ตัวอย่าง

เราควรทำอย่างไรให้ผู้เสียหายจากความรุนแรงทางเพศเข้าถึงการรักษาพยาบาลและตำรวจ? ถ้าทีมออกแบบนโยบายอยากได้คำตอบ วิธีหนึ่งก็คือการดำดิ่งลงไปกับประเด็น ทีมต้องช่วยกันหาข้อมูลและออกไอเดียอย่างเข้มข้น เช่น มีผู้เสียหายจากความรุนแรงทางเพศประมาณกี่คนในไทย? คนเหล่านี้คือใครบ้าง และอยู่ที่ไหน? ใครเป็นผู้รับผิดชอบประเด็น? แก้ปัญหาอย่างไรได้บ้าง?

Vocabs of The Week

Trial and Error

คือ ‘การลองผิดลองถูก’ เป็นสิ่งสำคัญในกระบวนการทำนโยบาย การลองผิดลองถูกก็เหมือนกับการทดลองทางวิทยาศาสตร์ เราตั้งสมมติฐาน ทดสอบ ประเมินผลลัพธ์ และเรียนรู้จากการทดลองเพื่อได้คำตอบ
ในการออกแบบนโยบายจึงไม่ควรกลัวการทดลองแล้วล้มเหลว แต่ควรเรียนรู้และหาคำตอบจากการทดลองให้ได้มากที่สุด

ตัวอย่าง

สมมติว่านักนโยบายกำลังออกแบบนโยบายที่ซับซ้อนอย่างการแก้ปัญหารถติดในกรุงเทพฯ ก็ต้องพิจารณาถึงหลายปัจจัยที่เกี่ยวข้อง ทั้งสภาพถนน ดินฟ้าอากาศ ผังเมือง ไปจนถึงค่านิยมของคน ในโมเดลการทดลองแก้ปัญหาก็อาจจะต้องเปลี่ยนปัจจัยหรือตัวแปรไปเรื่อยๆ ทดลองและอาจจะล้มเหลว จนกว่าจะค้นพบว่านโยบายแบบใดจะแก้ปัญหารถติดได้ดีที่สุด

Vocabs of The Week

Under-The-Radar

หมายความว่า “ไม่ได้รับความสนใจ” แต่ในเชิงนโยบายนั้น เราต้องคำนึงและตั้งรับเทรนด์ที่ไม่ได้รับความสนใจและไม่มีใครสังเกตอยู่เสมอ เพราะมันอาจส่งผลกระทบกับสังคมอย่างไม่มีใครคาดคิด

ตัวอย่าง

Vocabs of The Week

Citizen-Centric

คือ “ประชาชนเป็นศูนย์กลาง” เป็นวิธีคิดในการออกนโยบายและบริการสาธารณะที่มองประชาชนเป็นหัวใจสำคัญ เปลี่ยนวิธีคิดดั้งเดิมที่มองว่ารัฐไม่ต้องบริการประชาชน การออกแบบนโยบายโดยมีประชาชนเป็นศูนย์กลางจะช่วยให้นโยบายมีประสิทธิภาพเสมอ เพราะสุดท้ายแล้วนโยบายก็ต้องออกแบบมาเพื่ออำนวยความสะดวกให้ประชาชนและทำให้คุณภาพชีวิตของทุกคนในสังคมดีขึ้น

ตัวอย่าง

Vocabs of The Week

Reimagine

“จินตนาการขึ้นใหม่” คือการออกจากกรอบความคิดแบบเดิมๆ คือการลองคิด และจินตนาการถึงสิ่งที่เป็นอยู่ว่าเราสามารถคิดให้แตกต่างไปจากเดิม และรังสรรค์นโยบายด้วยวิธีที่ดีกว่าเดิมได้ไหม เพราะหลายๆ ครั้งเรามักยึดติดกับกรอบวิธีคิดที่เราเคยชิน โดยไม่ได้นั่งพินิจพิจารณาเลยว่า เราสามารถจินตนาการโลกแบบอื่น หรือนโยบายแบบอื่นขึ้นมาได้

ตัวอย่าง

Vocabs of The Week

Non-Linear thinking

คือ “การคิดแบบไม่เป็นเส้นตรงคือ” เป็นวิธีคิดที่มองว่าจุดเริ่มต้นของสิ่งต่างๆ ไม่ได้มีเพียงจุดเดียวและวิ่งเป็นเส้นตรงไปเรื่อยๆ
เราสามารถนำวิธีคิดเช่นนี้มาออกแบบนโยบายที่ยืดหยุ่นและแก้ปัญหาได้อย่างสร้างสรรค์ เพราะเมื่อเรามองว่าการแก้ปัญหาไม่ได้มีลักษณะเป็นเส้นตรง คือไม่ต้องเดินตาม step 1,2,3,4 แต่เรามองหาจุดเริ่มต้นในการแก้ปัญหาได้จากหลายหมุดหมาย เราจะคิดอย่างสร้างสรรค์และมีประสิทธิภาพมากขึ้น

ตัวอย่าง

Vocabs of The Week

Empathy

คือ ‘การเอาใจเขามาใส่ใจเรา’ ซึ่งคือความสามารถในการเข้าอกเข้าใจประสบการณ์และความรู้สึกของผู้อื่น ในกระบวนการออกนโยบาย การทำความเข้าใจประสบการณ์ของผู้คนที่หลากหลายโดยเฉพาะผู้คนที่จะได้รับผลกระทบจากนโยบายนั้นๆ ทำให้เราต้องทบทวนสมมติฐานเดิมที่มีอยู่ในใจ ซึ่งย่อมนำไปสู่การออกแบบนโยบายที่ดีกว่าเดิม

ตัวอย่าง

Vocabs of The Week

Sensemaking

คือ การสร้างความเข้าใจเชิงลึก และการเปิดพื้นที่ให้ผู้คนแลกเปลี่ยนประสบการณ์และให้คำอธิบายที่หลากหลายแก่เหตุการณ์ที่เกิดขึ้น ในอีกแง่หนึ่งคือการทำความเข้าใจเหตุการณ์แบบซับซ้อนและลุ่มลึก เพราะมันเปิดพื้นที่ให้ผู้คนจากหลากหลายพื้นเพได้เข้ามาแลกเปลี่ยนสิ่งที่ตนประสบพบเจอ ไม่จำกัดอยู่แค่กับชุดประสบการณ์ของคนไม่กี่คน ซึ่งจะส่งผลให้การออกแบบนโยบายเข้าใจมุมมองที่หลากหลายและครอบคลุมชีวิตผู้คนมากขึ้น

ตัวอย่าง

Vocabs of The Week

Horizon Scanning

คือ การกวาดหาสัญญาณอนาคต เป็นเครื่องมือที่ช่วยคาดการณ์ในขั้นต้น เครื่องมือชนิดนี้ไม่ได้ช่วยพยากรณ์ว่าอนาคตจะเป็นอย่างไร แต่มันช่วยเราควานหาร่องรอยและสัญญาณของการเปลี่ยนแปลงที่กำลังเกิดขึ้นและอาจส่งผลต่ออนาคต เพื่อให้เราตระหนักต่อการเปลี่ยนแปลงและออกแบบนโยบายได้เท่าทันอนาคต

ตัวอย่าง

Vocabs of The Week

Futures Thinking

อนาคตเป็นสิ่งที่ผันปรวน แต่หน้าที่อย่างหนึ่งของนโยบายสาธารณะคือการมองให้เห็นความผันปรวนและเตรียมการเพื่อให้พร้อมรับมือ นี่คือ “futures thinking” หรือ “การคิดเชิงอนาคต” มันคือการมองเห็น วิเคราะห์เทรนด์ในอนาคต และตั้งสมมติฐานเกี่ยวกับอนาคตในหลากหลายรูปแบบเพื่อออกนโยบายที่ทันสมัย ทันเหตุการณ์ และพร้อมรับมือสถานการณ์ที่หลากหลายในวันข้างหน้า

ตัวอย่าง

Vocabs of The Week

Systems Thinking

คือ “การคิดเชิงระบบ” เป็นการมองอย่างรอบด้าน เด็กมีอาหารกลางวันกินที่โรงเรียน แล้วมีที่บ้านไหม? ทำอย่างไรให้ผู้ปกครองมีรายได้เพียงพอเลี้ยงลูก? เด็กที่ขาดแคลนสารอาหาร ขาดแคลนอะไรอีกในชีวิต และสวัสดิการแบบไหนถึงจะทำให้ชีวิตพวกเขาปลอดภัย? หน่วยงานใดเกี่ยวข้องกับประเด็นนี้บ้าง? การมองจาก bird’s-eye view หรือภาพมุมสูงเช่นนี้ ทำให้เห็นปัญหาทั้งระบบและแก้ปัญหาได้ตรงจุดมากขึ้น

ตัวอย่าง

หากอยากแก้ปัญหาเด็กไทยขาดแคลนสารอาหาร ต้องทำอย่างไร? นโยบายแบบเดิมๆ อาจแก้ปัญหาโดยการให้ทุนค่าอาหารกลางวันแก่เด็กยากจน

Vocabs of The Week

Agile

แปลตรงตัวได้ว่า คล่องแคล่วและปราดเปรียว ในเชิงนโยบายคือการทำงานที่เน้นประสิทธิภาพและคุณค่าสูงสุด ลดขั้นตอนการทำงานด้านเอกสารที่ทำให้ไม่คล่องตัว และโอบรับความเปลี่ยนแปลงและการพัฒนา มากกว่าติดอยู่กับแผนเดิมที่ไม่เวิร์คอีกต่อไป

ตัวอย่าง

งานของเรา
สำรวจการนำนวัตกรรมมาออกแบบนโยบาย
คลังความรู้
เรียนรู้ด้านนโยบายสาธารณะ
ร่วมกับเรา
ออกแบบนโยบายกับเรา
Back to Top